بيان آيات اين آيات به داستان جنگ حنين اشاره نموده و بر مؤمنين منت مىگذارد كه چگونه مانند ساير جنگها كه در ضعف و كمى نفرات بودند آنها را نصرت داد ، آن هم چه نصرت عجيبى . و بخاطر تاييد پيغمبرش آيات عجيبى نشان داد ، لشكريانى فرستاد كه مؤمنين ايشان را نمىديدند ، و سكينت و آرامش خاطر در دل رسول خدا ( ص ) و مؤمنين افكند و كفار را بدست مؤمنين عذاب كرد . و در ميان اين آيات آيه ايست كه ورود مشركين را در مسجد الحرام ممنوع و تحريم كرده ، و فرموده « بعد از امسال نبايد به مسجد الحرام نزديك شوند » و آن سال ، سال نهم هجرت بود ، همانسالى كه على ( ع ) سوره برائت را به مكه برد ، و طواف در اطراف خانه را در حال برهنگى ، و وارد شدن مشركين را در مسجد الحرام ممنوع اعلام نمود . * ( « لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ ) * . . . * ( ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ » ) * كلمه « مواطن » جمع « موطن » و به معناى جايى است كه انسان در آن سكونت نموده ، و آن را وطن خودش قرار مىدهد . و كلمه « حنين » اسم بيابانى است ميان مكه و طائف كه غزوه معروف حنين در آنجا اتفاق افتاد ، و رسول خدا ( ص ) با قوم هوازن و ثقيف جنگ كرد . روزى بود كه بر مسلمين بسيار سخت گذشت ، بطورى كه در اول شكست خورده هزيمت كردند ، و ليكن در آخر خداى تعالى به نصرت خويش تاييدشان فرمود و در نتيجه غالب گشتند . كلمه « اعجاب » به معناى خوشحال كردن است ، و « عجب » به معناى خوشحال شدن از ديدن امرى نادر و بى سابقه است . و كلمه « رحب » به معناى وسعت مكان و ضد تنگى است . * ( « لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ » ) * - در اين جمله مواطنى كه خداوند لشكر اسلام را نصرت داده ، ذكر مىكند . و از سياق كلام برمىآيد كه منظور از اين چند موطن ، مواطن جنگى است ، از قبيل بدر ، احد ، خندق ، خيبر و امثال آن . و نيز از سياق برمىآيد كه جمله مورد بحث به منزله مقدمه و زمينه چينى است براى جمله * ( « وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ » ، ) * زيرا آيات سه گانه مورد بحث همه راجع به يادآورى داستان واقعه حنين ، و آن نصرت عجيبى است كه خداوند بر مسلمين افاضه كرد ، و تاييد غريبى است كه مسلمين را بدان اختصاص داده است . يكى از مفسرين « 1 » چنين استظهار كرده كه آيه مورد بحث و سه آيه بعدش ، تتمه گفتار

--> ( 1 ) تفسير المنار ، ج 10 ص 243